روش تشکیل ابرهای باران‌زا

روش تشکیل ابرهای باران‌زا

طی مطالعه‌ای که دانشمندان روی ابرها انجام داده‌اند به این نتیجه رسیده‌اند که ابرهای باران‌زا با طی سلسله مراحل خاص و شیوه‌ای مشخص، تشکیل می‌شوند و شکل‌گیری و ایجاد ابرهای باران‌زا نیاز به انواع خاصی باد و ابر دارد.

یکی از انواع ابرهای باران‌زا که معمولاً با رعدوبرق همراه است کومولونیمبوس است.

هواشناسان در مورد تشکیل ابر کومولونیمبوس مطالعه کرده‌اند تا نحوه تولید و ایجاد باران، تگرگ، برق (نور) را بیابند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کومولونیمبوس طی مراحل زیر باران ایجاد می‌کند.

۱- حرکت ابرها: ابتدا ابرها با نیروی باد به حرکت درمی‌آیند، قطعه‌های پراکنده و کوچک که کومولوس نام دارند با نیروی باد به یکدیگر فشرده‌شده و در یک منطقه تجمع می‌یابند و ابرهای کومولونیموس را می‌سازند.
۲- اتصال: ابرهای کوچک‌تر به یکدیگر متصل و ابرهای بزرگ‌تر را تشکیل می‌دهند

۳- تراکم و انبوه شدن: وقتی ابرهای کوچک‌تر به هم می‌پیوندند و ابرهای بزرگ‌تر را می‌سازند در ابرهای بزرگ حرکت و رشد عمودی به سمت بالا صورت گرفته که این پدیده در مرکز ابرها بیشتر از لبه‌ها و کناره‌های آن رخ می‌دهد و بعدازاین رشد رو به بالا موجب کشیده شدن توده ابر به بالا و رسیدن به ناحیه سردتر اتمسفر (جو) که محل تشکیل قطره‌های آب و تگرگ است می‌شود؛ و قطره‌های آب و تگرگ، بزرگ‌تر و سنگین‌تر شده و حرکت رو به بالای آن‌ها متوقف می‌شود و به‌صورت قطره‌های باران و تگرگ فرود می‌آیند.

«آیا ندیدی که خدا ابرها را از هر طرف براند تا به هم بپیوندد و باز انبوه و متراکم سازد، آنگاه بنگری قطرات باران از میان ابر فروریزد و نیز از جبال و کوه ابر آسمان تگرگ فروریزد که آن به هر که خدا خواهد اصابت کند و از هر که خواهد بازدارد (تا تگرگش زیان نرساند) و روشنی برق چنان می‌تابد که خواهد روشنی دیده‌ها را از بین ببرد.» (سوره نور ـ آیه ۴۳)

روش تشکیل ابرهای باران‌زا
روش تشکیل ابرهای باران‌زا

مترولوژیستها (هواشناسان) تنها در دهه‌های اخیر با کمک وسایل پیشرفته مانند هواپیما، ماهواره، کامپیوتر، بالون و … به مطالعه بادها، جهت آن‌ها و اندازه‌گیری رطوبت، تغییرات آن رطوبت، تعیین سطح فشار اتمسفر، تغییرات آن پرداخته و به جزئیات شکل‌گیری ابرها و ساختمان و نحوه عمل ابرها پی برده‌اند.
آیه مذکور پس از باران و ابر در مورد تگرگ و برق صحبت می‌کند:

خداوند از کوه‌های آسمان (ابر) تگرگ فروریزد که به هر که خدا خواهد اصابت کند و از هر که خواهد بازدارد و روشنی برق چنان بتابد که خواهد روشنی دیده‌ها را از بین ببرد. (سوره نور ـ آیه ۴۳)

مترولوژیستها (هواشناسان) دریافته‌اند که ابرهای کومولونیمبوس که حامل تگرگ هستند تا ارتفاع ۲۵۰۰۰ الی ۳۰۰۰۰ پا (فوت) (۷/۴ ـ ۷/ ۵ مایل) می‌رسند شبیه رشته‌کوه‌هایی مانند آنچه در قرآن آمده: «او تگرگ را از رشته‌کوه‌های (ابرهای حجیم و پر ارتفاع) در دل اسمان فرو فرستاد.»

حال این سؤال مطرح می‌شود که چرا در این آیه گفته‌شده «برق و نورش»؟ و منظور اینکه برق و نور به تگرگ نسبت داده‌شده چه می‌تواند باشد؟ آیا به این معنی است که تگرگ عامل مهم تولید برق است؟ اجازه دهید آنچه در کتاب «مترولوژی امروز» هواشناسی گفته‌شده را ذکر کنیم. همین‌که تگرگ از قسمت سرد و یخچالی ابر فرومی‌ریزد یعنی همان‌جایی که بلورهای یخ در آن تشکیل می‌شود، ابرها باردار می‌شوند و قطره‌های آب با تگرگ به هم برخورد کرده یخ می‌زنند و باقی‌مانده گرمای خود را از دست می‌دهند. سطح تگرگ گرم‌تر از اطراف خود بلور است. وقتی تگرگ با بلور یخ مجاور و مماس می‌شود یک پدیده مهم رخ می‌دهد. کلاً الکترون‌ها همیشه از ناحیه سردتر به نقطه گرم‌تر حرکت می‌کند. در همین حال وقتی قطره‌های خیلی سرد و یخ‌زده در تماس با یک‌دانه تگرگ قرار می‌گیرند همین پدیده رخ می‌دهد و ازاین‌رو تگرگ‌ها بار منفی گرفته و قطرات بسیار سرد یخ بار مثبت می‌گیرند و در برخورد با تگرگ خرد و متلاشی می‌شوند حال ذرات خرده شده یخ سبک‌تر شده و به لایه‌های بالایی ابر صعود می‌کنند و تگرگ با بار منفی باقی‌مانده و در لایه‌های زیرین و بستر ابر قرار می‌گیرد؛ بنابراین لایه‌های زیرین ابر کلاً دارای بار منفی بوده و سپس این بار منفی به‌صورت برق به زمین تخلیه می‌گردد.

نتیجه می‌گیریم که تگرگ نقش مهمی در تولید و ایجاد برق دارد.

کل این اطلاعات در مهروموم‌های اخیر به‌دست‌آمده است اصولاً تا ۱۶۰۰ بعد از میلاد نظرات ارسطو در هواشناسی (مترولوژی) مطرح و غالب بوده است، مثلاً او معتقد بود که اتمسفر دارای دو نوع هوا است، هوای مرطوب و هوای خشک و رعد صدای حاصل از برخورد هوای خشک با ابرهای مجاور را می‌دانست و برق و نور را حاصل از شعله‌ور شدن و سوختن هوای خشک با شعله ضعیف و نازک تعریف می‌کرد و این‌ها عقاید هواشناسی بود که در ۱۴۰۰ سال پیش یعنی زمان نزول قرآن مطرح و غالب بود.

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.