عوامل مؤثر و نقش معلم و والدین در شکوفایی خلاقیت کودکان

عوامل مؤثر و نقش معلم و والدین در شکوفایی خلاقیت کودکان

خلاقیت چیست ؟

خلاقیت برحسب فرایندتولید،شخص ابتکارکیفیت بالا وتولیدی ناب (در فرایندی بین فردی ودرون فردی )نیز تعریف شده است در پرورش خلاقیت کودکان ، باید برمفهوم فرآیند ، که همان رشد وپرورش اندیشه های ابتکاری است ، تأکید کرد . زیرا ابتکار اساس توان خلاق محسوب می شود .وقتی می خواهیم بفهمیم که منظور ازفرآیند چیست ، بهتر این است که ابتدا همان طور که گیلفورد بیان کرده است ، بین تفکر همگرا وتفکر واگرا تفاوت قایل شویم .مسائل مربوط به تفکر همگرا غالباً یک جواب درست دارند ؛درحالیکه مسائل مربوط به تفکر واگرا مستلزم ارائه راه حلهای متعدد به همت حل کننده است که البته باید خیلی نو وبدیع ،باکیفیت بالا وقابل اجرا باشد .

برای این که درک درستی ازخلاقیت کودکان به دست آوریم باید خلاقیت را ازهوش تمیز دهیم، وارد ،اظهارات نگران کننده ای درباره این که آیا باید خلاقیت کودکان را ازسایر توانایی های شناختی آنان تمیز داد ، بیان کرده است.

مطالعات اخیرنشان می دهد که عناصرخلاقیت،با هوش تفاوت واقعی دارند . اصطلاح “سرآمد”غالبا برای نشان دادن افراد دارای هوش بهربالا بکار می رود .اما والاچ اعتقاد دارد که هوش وخلاقیت مستقل ازهم اند وکودکان بسیار خلاق هم می توانند باهوش باشند وهم نباشند.

خلاقیت ازحدی که توصیف شد فراتر می رود وبا قریحه های موسیقیایی وهنری نیز ارتباط پیدا می کند.ازاین منظر قریحه یعنی دارا بودن درجه عالی از مهارت های فنی فردی که دریک زمینه تخصص یافته است ، بنابراین یک هنرمند می تواند بطور شگفت انگیزی صاحب مهارت های فنی باشد ؛ اما ممکن است درایجاد هیجان ازطریق یک تابلو نقاشی موفق نباشد .خوب است که بدانیم خلاقیت براساس شواهد موجود فقط درقالب موسیقی هنر ، یا نویسندگی ظاهر نمی شود ؛بلکه درتمام فضای آموزشی ، علمی ، اجتماعی وسایر حوزه ها قابل رؤیت است .اکثر ابزارهای اندازه‌گیری خلاقیت به سنجش سیالی اندیشه می پردازند . تکالیف مربوط به سیالی اندیشه نیازمند آن است که کودکان برای پاسخ به یک مسأله خاص ، پاسخ های زیادی بدهند ؛ نظیر آنچه درتکنیک یورش مغزی انجام می شود.به طور کلی سیالی اندیشه شاخص مهمی در فرآیند خلاقیت تلقی می شود.امکان دارد درتکالیف یورش مغزی پاسخ های کودکان عادی یا ابتکاری باشد ؛ ولی با ادامه کار ، توان خلاقه کودکان افزایش می یابد .به این ترتیب وقتی ازکودک ۴ساله ای می خواهیم که تمام چیزهای قرمز رنگ رانام ببرد،درمی یابیم که او نه تنها قادر است واگن‌ها ، ماشین هاومیوه ها رانام ببرد؛ بلکه به آبله مرغان ودست سرمازده نیز اشاره خواهد کرد.

درپرورش خلاقیت کودکان باید به فرآیند یعنی تولید اندیشه هاتوجه کرد.فردبزرگسالی

که اندیشه های متنوع کودکان رادرمحیطی فارغ از ارزشیابی می پذیرد به آنها کمک می‌کند افکار و اندیشه های بیشتری تولید کنند یا به سوی مرحله ای حرکت کنند که خودسنجی نامیده می شود همانطور که توانایی خودسنجی کودک رشد می کند موضوع کیفیت اندیشه ها وتولید بیشتر آنها اهمیت پیدا می کند.

درسنین کودکی باید برفرآیند خودسنجی کودکان تأکید کرد.زیرا برای آنان کشف تواناییهای‌هایشان درتولید ،ارزشیابی ومرور انیدیشه ها وافکار،براساس ارزشیابی صورت گرفته شده ، اهمیت دارد .ارزشیایبی اندیشه های کودکان به وسیله دیگران ومحک زدن تولیدات ناب آنها براساس یک ملاک راباید به دوران نوجوانی وبزرگسالی واگذار کرد.

چرا باید موضوع خلاقیت رادرکودکان مطالعه کرد؟

کودکان ازنظرهوش همانند نیستند وخلاقیت برابری ندارند . ولی تمام آنان کارها کارها ورفتارهایی انجام می دهند که برهوش ذاتی وتوان خلاقه درآنها دلالت دارد . خلاقیت را باید اساساً شکلی ازحل مسأله فرض کرد ؛ البته نوع ویژه ای از حل مسأله که درآن برای مسائل به آسانی پاسخی پیدا نمی شود .به سخنی دیگر خلاقیت پیدا کردن پاسخ های غیر معقول وغیر متعارف برای یک مسأله است .خلاقیت دوویژگی دیگر تحت

عنوان انطباق پذیری وانعطاف پذیری ذهنی رانیز شامل می گردد .این دو ویژگی همان نوع مهارتهایی هستند که به نظر می رسد در دانش آموزان کمتر دیده می شود.

چه چیزی بربروز خلاقیت تأثیر می گذارد ؟

برای کودکان وجود یک فضای بدون ارزشیابی عاملی مهم دراجتناب ازچیزی محسوب می شود .که ترفیتگر ازآن تحت عنوان (پاسخ های صحیح تثبیت شده )یاد کرده است.دردوران کودکی ،کودکان ازطریق فرآیند اجتماعی شدن وتعلیمات دوران دبستان به سوی همرنگی پیش رانده می شوند.تحقیقات نشان داده است که درصد پاسخ های ابتکاری در تکالیف سیالی اندیشه ازحدود۵۰% دربین کودکان ۴ساله به ۲۵% درخلال دروه دبستان می رسدوسپس ازاین مقداربه حدود ۵۰% دردوره دانشجویی افزایش می‌یابد . بنابراین مهم است که کودکان فرصت بدهیم تا تفکر واگرای خودرانشان دهند وبه جای یک راه حل ، بریافتن راه حل های متعدد تأکید کنیم .پاداش یا مشوق هانیز بافرآیند خلاقیت کودکان تداخل پیدا می کند.با آن که پاداش برتعداد پاسخ های مربوط به تکالیف سیالی اندیشه مؤثر نیست ، کیفیت پاسخ ها وانعطاف پذیری آنها راتحت تأثیر قرار می دهد ومی کاهد .به سخن دیگر پاداش دادن به کودکان ازتوانایی آنها برای رفتن ازطبقه ای به طبقه دیگر ازپاسخ ها می کاهد .درحقیقت هرقید بیرونی (پاداش ، جایزه و…..) سبب کاهش انعطاف پذیری می شودمطالعات دیگر نشان داده است که با دستورالعملهای دارای ساختار (طریقه ساخت و….) همراه باشد ازانعطاف پذیری کودکان ۴ ساله می کاهد.درمواردی نیز ، دستورالعملهای دارای ساختار فقط شیوه اجرا را بیان می دارند . به هرحال معلمان باید توجه داشته باشند که مسأله ساختار در (پاسخ‌های کودکان ) موضوعی بسیار ظریف وحساس است .تحقیقات نشان می دهد که کودکانی که ظاهراً خلاق هستند اغلب با بازی های تخیلی مشغول اند وبیشتر با عوامل درونی تحریک می شوند تا عوامل بیرونی نظیر پاداش یا مشوق.

چگونه باید خلاقیت کودکان راتشویق کرد؟

محیطی به وجود آورید که کودک فرصت جستجو وبازی پیدا کند ومحدودیتی بی نتیجه برای اونگذارید.
تلاش نکنید ساختار مربوط به الگوهای کودک راتغییر دهید درعوض اندیشه های اورا انطباق پذیر کنید .
اندیشه ها وافکارغیرمعمول کودکان رابااظهارات مناسب برای حل مسائل واگرا تشویق کنید .
درتمام قسمتهای کلاس یا برنامه های آموزشی خود ، از حل مسأله خلاق استفاده کنید . ازمسائل همانطور که به طور طبیعی درزندگی روزمره اتفاق می‌افتند استفاده کنید .
به کودکان اجازه دهید تمام شرایط ممکن رابرای بررسی یک مسأله درنظر بگیرید واز اندیشه های عادی به سوی افکار ابتکاری حرکت کنید.
براصل فرآیند بیش ازتولید تأکید کنید.

عوامل مؤثر درشکوفایی خلاقیت کودکان

چرا بعضی ازکودکان خلاق هستند ، درحالی که برخی دیگر نیستند ؟ازآنجا که خلاقیت نوعی توانایی ذهنی است ، شاید دروهله نخست چنین به نظر برسد که خلاقیت باید ماهیتی موروثی داشته باشد .مطالعات انجام شده درمورد دوقلو های همسان ونا همسان این نظریه راتأیید نمی کند.این مطالعات حاکی ازاین واقعیت است که ازنظر تفکر واگرا دوقلوی های ناهمسان همان قدر مشابه یکدیگرند که دوقلو های ناهمسان .این یافته مهم حاکی ازدواصل مهم زیر است : ۱- نقش عوامل ژنتیکی دررشد خلاقیت (اگرنقشی داشته باشد ) بسیار ناچیز است .۲- محیط خانوادگی نقش بسیار مهمی در شکل گیری خلاقیت کودکان ایفا می کند(“پلومین”،۱۹۹۰).

مطالعات انجام شده درمورد تأثیر محیط خانواده نشان می دهدکه والدین کودکان خلاق ویژگی همنوایی رامردود می دانند ومعتقدند که کودکان راآن گونه که هستند باید پذیرفت ،کنجکاوی ذهنی آنان راشکوفا کرد وبه آنان فرصت وآزادی داد تا علایق خودشان رابروز دهند وعمیقاً به آنها بپردازند .شاید این یافته های علمی به ما کمک کنند که این واقعیتها راتوجیه کنیم که چرا کودکان خلاق بازیگوش تر وخیالی ترند ، علایق فراوانی دارند وبا وجود این ، درمقایسه با کودکان دیگر ، نگران نمره های بسیار بالا یا مورد تأیید بزرگسالان قرار نگرفتن نیستند.(شافر،۱۹۹۶).

۱۶ صفحه فایل ورد

لطفاً برای دانلود تحقیق عوامل مؤثر و نقش معلم و والدین در شکوفایی خلاقیت کودکان روی تصویر زیر کلیک کنید و پس از ورد به سایت ایمیل و شماره تماستان را درج نموده و روی پرداخت و دانلود کلیک کنید

خرید و دانلود محصول

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.